Zgarbiona postawa po operacji prostaty - jak wrócić do pionu

Pierwsze doby po zabiegu wyglądają u prawie każdego tak samo: barki do przodu, brzuch schowany, krótkie kroki. To zrozumiałe i opisałam, co z tym robić, w tekście o pierwszych dobach po operacji prostaty.

Ten tekst jest o czymś innym. O momencie kilka tygodni później, kiedy ból dawno odpuścił, rana się zamknęła, a Ty nadal chodzisz zgięty i sam już tego nie zauważasz. Zauważa za to żona, kolega przy kawie albo własne odbicie w witrynie sklepu.

Dlaczego zgarbienie zostaje dłużej niż ból

Postawa przeciwbólowa jest odruchem, a nie decyzją. Układ nerwowy wykrywa świeżą ranę i robi rzecz najprostszą: skraca odległość między mostkiem a spojeniem łonowym, żeby zmniejszyć naciąg na okolicę cięcia. Przy okazji napina powłoki, przede wszystkim mięsień prosty brzucha, i wycisza ruch tułowia.

Kłopot polega na tym, że odruch nie ma wyłącznika, który zadziała w dniu, w którym ból minie. Przez dwa, trzy tygodnie ciało uczy się nowego ustawienia jako domyślnego, a gojenie rany pooperacyjnej utrwala je dodatkowo: nowa tkanka układa się mniej więcej wzdłuż kierunku, w którym była trzymana. Po miesiącu masz więc już nie ochronę, tylko nawyk.

Sprawdź przy ścianie, ile brakuje Ci do pionu

Zajmie to pół minuty i nie wymaga niczego poza wolnym kawałkiem ściany. Stań do niej plecami tak, żeby pięty były jakieś pięć centymetrów od listwy. Dosuń pośladki, potem łopatki, na końcu spróbuj lekko dotknąć tyłem głowy, bez zadzierania brody.

Jeśli głowa dochodzi bez wysiłku i oddech idzie swobodnie, jesteś w porządku. Jeśli tył głowy jest kilka centymetrów od ściany i musisz się siłować, żeby go dosunąć, to jest właśnie ten dystans, który został po operacji. Zmierz go raz w tygodniu, zamiast oceniać na oko, bo zmiana jest powolna i z dnia na dzień niewidoczna.

Co zgięcie robi z dnem miednicy

Tu robi się ciekawie i to jest powód, dla którego w ogóle zajmuję się postawą u mężczyzny po prostatektomii. Przepona i dno miednicy leżą naprzeciw siebie, jak dwa dna jednego cylindra, i pracują w parze. Kiedy składasz tułów, zbliżasz je do siebie. Dno miednicy zostaje w skróceniu, w gotowości, i ma bardzo niewielki zakres do wykonania skurczu.

Efekt jest taki, że siadasz do ćwiczeń zaleconych po zabiegu, napinasz, i nic się nie dzieje. Albo dzieje się tak niewiele, że po dwóch tygodniach odpuszczasz z przekonaniem, że u Ciebie to nie działa. Sam wyprost nie zastąpi treningu i nie obiecuję, że wystarczy się wyprostować, żeby odzyskać trzymanie moczu. Ale ćwiczenie w zgięciu startuje z gorszej pozycji, a to szkoda przy pracy, która i tak wymaga cierpliwości. Cały jej przebieg rozpisałam we wpisie o nietrzymaniu moczu po prostatektomii.

Do tego dochodzi oddech. W zgarbionej pozycji żebra nie mają jak się rozejść, więc utrwala się płytki wzorzec oddechowy ze szczytu klatki piersiowej. Przepona schodzi w dół na kilka milimetrów zamiast na kilka centymetrów i sygnał, po którym dno miednicy rozluźnia się i wraca do długości, praktycznie nie dociera.

Podobny mechanizm działa bez żadnej operacji, tyle że tułów składa się wtedy w drugą stronę. Opisałam go we wpisie o miednicy wypchniętej do przodu.

Chód: cztery rzeczy do poprawienia

Wzrok trzymaj na wysokości oczu. Patrzenie pod nogi ciągnie za sobą głowę, a za głową całą resztę, i sama ta zmiana odpowiada za spory kawałek zgarbienia. Barki pozwól opaść w dół i do tyłu, zamiast trzymać je przy uszach.

Krok skróć, ale idź płynnie. Drobienie na sztywnych nogach męczy szybciej niż spokojne, krótkie kroki, a przy okazji dokłada napięcia w krzyżu. I pozwól ramionom pracować wzdłuż ciała, zamiast trzymać obie ręce na brzuchu, bo w tej pozycji klatka piersiowa jest zamknięta na cały spacer.

Wstawanie z łóżka i wsiadanie do auta

Zgarbienie odnawia się codziennie w dwóch miejscach, o których łatwo zapomnieć. Pierwsze to łóżko. Poderwanie się do siadu przez brzuch podbija ciśnienie dokładnie tam, gdzie goi się zespolenie, więc następnym razem podnosisz się jeszcze bardziej skulony. Rozbija to technika log roll: uginasz kolana, obracasz się na bok całym tułowiem, spuszczasz nogi poza krawędź i w tej samej chwili odpychasz się dolną ręką do siadu.

Drugie miejsce to fotel, w domu i w aucie. Zapadnięta kanapa ustawia miednicę w tyłopochyleniu, a tułów sam się wtedy składa. Podłóż złożony ręcznik pod pośladki, żeby siedzieć wyżej niż kolana, i wstawaj z przesunięciem bioder na brzeg siedziska zamiast dźwigania się brzuchem. Długie siedzenie w tej pozycji ma jeszcze jeden skutek uboczny, o którym piszę przy zaparciach i bólu kości ogonowej: kość ogonowa dostaje wtedy obciążenie, na które nie jest przygotowana.

Kiedy to już nie jest samo oszczędzanie się

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli ból w okolicy blizny narasta zamiast słabnąć, jeśli pojawia się uwypuklenie przy kaszlu albo przy wstawaniu, jeśli rana jest zaczerwieniona, sączy się albo masz gorączkę. Wyprostowywanie się na siłę nie jest wtedy pierwszym krokiem i żadne ćwiczenie tego nie zastąpi.

Jeśli natomiast ciągnie sama blizna, a nie głębiej, to zwykle temat na pracę manualną. Kiedy blizna jest gotowa na dotyk i jak ją mobilizować, opisałam w tekście o masażu blizny po operacji prostaty.

Kiedy przyjść do gabinetu

Umów się, jeśli po sześciu tygodniach test przy ścianie nadal wychodzi kiepsko, jeśli po dłuższym spacerze odzywają się plecy albo jeśli ćwiczysz dno miednicy i nie masz pewności, czy pracują właściwe mięśnie. Ta ostatnia wątpliwość wraca w gabinecie najczęściej i najlepiej rozstrzyga ją badanie, a nie kolejny film w internecie. Co bywa w tym treningu robione na odwrót, zebrałam we wpisie o ćwiczeniach dna miednicy dla mężczyzn.

Na wizycie sprawdzam zakres wyprostu, ruchomość żeber, zachowanie blizny przy ruchu i to, czy dno miednicy odpowiada na wdech. Fizjoterapia urologiczna mężczyzn w gabinecie przy Milczańskiej 47A w Szczecinie zaczyna się od takiej właśnie oceny. Pierwsze spotkanie trwa około 60 minut, weź na nie wypis ze szpitala.

Najczęstsze pytania

Dlaczego po operacji prostaty chodzę zgarbiony?

To postawa przeciwbólowa, czyli odruch ochronny. Układ nerwowy skraca odległość między mostkiem a spojeniem łonowym, żeby zmniejszyć naciąg na gojącą się ranę. Odruch bywa jednak trwalszy niż sam ból i potrafi zostać jeszcze wiele tygodni po tym, jak okolica cięcia przestała boleć.

Jak wstawać z łóżka po operacji w obrębie brzucha?

Przez bok, nie przez brzuch. Ugnij kolana, obróć się na bok całym tułowiem tak, żeby barki i biodra ruszyły w jednej chwili, spuść nogi poza krawędź łóżka i jednocześnie odepchnij się dolną ręką do siadu. Sposób nazywa się techniką log roll i działa przy każdej operacji brzusznej.

Czy zgarbiona postawa przeszkadza w ćwiczeniach dna miednicy?

Tak, i to jest jeden z częstszych powodów, dla których trening po prostatektomii nie przynosi efektu. W zgięciu tułowia przepona i dno miednicy zbliżają się do siebie, dno miednicy pracuje w skróceniu i ma niewielki zakres do wykonania skurczu. Wyprost sam w sobie nie zastąpi ćwiczeń, ale bez niego ćwiczenia startują z gorszej pozycji.

Ile trwa powrót do wyprostowanej postawy po prostatektomii?

U większości mężczyzn sylwetka prostuje się stopniowo w ciągu dwóch, trzech tygodni od zabiegu. Nie ma tu jednej daty, bo różni się rodzaj operacji i przebieg gojenia. Jeśli po sześciu tygodniach nadal nie potrafisz stanąć prosto albo blizna wyraźnie ciągnie przy sięganiu do góry, warto to sprawdzić u fizjoterapeuty.