Wzdęty brzuch i zrosty po operacji: cztery pozycje na ulgę

Mężczyźni przychodzą do mnie po operacji z konkretnym pytaniem: kiedy wrócę do trzymania moczu, kiedy podniosę wnuka, kiedy wsiądę na rower. Wzdęty brzuch pojawia się w rozmowie na końcu i zwykle w formie żartu o tym, że przynajmniej wygląda na najedzonego.

Tylko że ten brzuch bywa twardy od miesięcy i potrafi przeszkadzać bardziej niż sama blizna. Cztery pozycje, które opisuję niżej, dostaje ode mnie prawie każdy po operacji jamy brzusznej.

Gaz po laparoskopii i ból barku

Przy laparoskopii, także tej robotowej przy prostatektomii, chirurg wypełnia jamę brzuszną dwutlenkiem węgla, żeby mieć miejsce do pracy. Po zabiegu część tego gazu zostaje i wchłania się przez kilka dni.

Stąd bierze się objaw, który zaskakuje najbardziej: ból barku. Gaz drażni przeponę od spodu, a przepona ma unerwienie wspólne z okolicą barku, więc mózg lokalizuje ból dwadzieścia centymetrów wyżej, niż siedzi przyczyna. To przechodzi samo.

Jeśli jednak minęło sześć tygodni, a brzuch dalej jest wzdęty, to nie jest już tamten gaz. Wtedy patrzymy na powłoki, na jelito i na oddech.

Zrosty otrzewnowe i siatka po przepuklinie

W miejscu gojenia powstają zrosty otrzewnowe, czyli pasma tkanki łącznej łączące struktury, które normalnie ślizgają się po sobie swobodnie: pętle jelit, pęcherz, ścianę brzucha. Powstają po każdej operacji jamy brzusznej i same w sobie nie są powikłaniem, tylko sposobem, w jaki goi się otrzewna.

Po plastyce przepukliny dochodzi siatka. Wrasta w tkanki i to jest jej zadanie, ale okolica robi się przez to sztywniejsza, a powięź trzewna, czyli warstwa łącznotkankowa otulająca narządy, ma tam mniej swobody. Napięcie z tego miejsca ciągnie dalej, w stronę pachwiny i dna miednicy. Piszę o tym szerzej we wpisie o bólu blizny po operacji przepukliny i prostaty.

Zaparcia, które zaczęły się w szpitalu

Drugi wątek, o którym rzadko ktoś uprzedza. Po operacji dostajesz leki przeciwbólowe, często opioidowe, a te spowalniają perystaltykę jelit, czyli falę skurczów przesuwającą treść w jednym kierunku. Do tego dochodzi kilka dni w łóżku i inne jedzenie niż zwykle.

Efektem są zaparcia czynnościowe: jelito jest zdrowe, a rytm nie działa. Wracasz do domu z nawykiem mocnego parcia przy wypróżnianiu, który po prostatektomii obciąża świeże zespolenie, a po plastyce przepukliny pcha w miejsce, które ma się zrosnąć. O tym, jak siedzieć na toalecie i dlaczego pozycja bywa ważniejsza od diety, pisałam przy okazji zaparć i bólu kości ogonowej.

Cztery pozycje na ulgę

Robisz je na twardszym podłożu, w luźnym ubraniu, oddychając przez nos. Żadna nie powinna boleć. Dyskomfort na początku jest w porządku, ostry ból to sygnał, żeby przerwać.

1. Pozycja sfinksa z oddechem do brzucha

Połóż się na brzuchu i podeprzyj na przedramionach, łokcie pod barkami. Rozluźnij brzuch tak, żeby opadł na podłoże, i weź kilka spokojnych oddechów w dół. Pozycja sfinksa daje powłokom wydłużenie zamiast kolejnego zgięcia i poprawia ukrwienie okolicy. Po operacji przepukliny wchodź w nią dopiero wtedy, gdy leżenie na brzuchu jest bezbolesne.

2. Rozciąganie w leżeniu na boku

Na boku, dolna noga lekko zgięta. Górną ręką sięgasz za siebie, górną nogą w przeciwną stronę, wyciągając się na długość wdechu. Otwierasz w ten sposób przestrzeń między żebrami a talerzem biodrowym. Pięć wydechów na stronę wystarczy.

3. Rozluźnianie dołu brzucha

Leżysz na plecach z ugiętymi kolanami. Dłonie układasz na podbrzuszu w koszyczek i delikatnie unosisz tkanki w stronę pępka. Na wdechu trzymasz i prostujesz jedną nogę, na wydechu wracasz kolanem i pogłębiasz podciągnięcie rąk. Nacisk jest lekki, na poziomie dotyku, nie ugniatania.

4. Mobilizacja powłok brzusznych

Chwytasz fałd skóry brzucha w palce i odciągasz go od siebie, w górę. Na wdechu trzymasz, na wydechu pogłębiasz, potem przesuwasz się o kilka centymetrów dalej. Pracujesz wokół pępka, omijając samą bliznę, dopóki nie jest gotowa. Kiedy już jest, dokładasz do tego trzy ruchy z wpisu o masażu blizny po operacji prostaty i przepukliny.

Od kiedy wolno zaczynać

Oddech przeponowy wchodzi najwcześniej, często już w pierwszych dobach, o ile zespół operujący nie zalecił inaczej. Kładziesz dłonie na dolnych żebrach i pilnujesz, żeby to one rozchodziły się na boki.

• doba pierwsza i kolejne: sam oddech, spokojne leżenie na boku, krótkie spacery,
• po zamknięciu rany: pozycje ułożeniowe, w tym leżenie na brzuchu, jeśli nie boli,
• orientacyjnie po sześciu tygodniach: praca na samej bliźnie i mobilizacja powłok,
• przez cały czas: żadnego parcia przy wypróżnianiu i żadnego wstrzymywania oddechu przy wysiłku.

Terminy ustala zespół, który Cię operował, bo tylko on wie, co dokładnie zrobiono w środku. Ćwiczeń wzmacniających brzuch w tym okresie nie ma i to celowo, a dlaczego, wyjaśniam we wpisie o brzuszkach i desce po operacji brzucha.

Kiedy dzwonisz do chirurga

Nagły, silny ból brzucha z wymiotami oraz zatrzymaniem gazów i stolca to możliwa niedrożność, czyli sytuacja pilna. Nie czekasz do poniedziałku i nie robisz wtedy żadnych pozycji.

Kontakt z lekarzem jest potrzebny także wtedy, gdy pojawia się gorączka, zaczerwienienie i wyciek z rany, krew w stolcu albo gdy chudniesz bez wyraźnego powodu. Fizjoterapia jest wtedy najwyżej drugim krokiem.

Co robię na wizycie

Zaczynam od wywiadu: co operowano, kiedy, jak wygląda rytm wypróżnień, o której porze brzuch jest największy. Potem badam powłoki i bliznę, sprawdzam ruchomość tkanek pod nią i to, czy przepona pracuje pełnym zakresem. Sprawdzam też dno miednicy, bo po prostatektomii ono i brzuch pracują w jednym układzie ciśnień.

Terapia to masaż wisceralny, czyli delikatna praca z ruchomością narządów przez powłoki, mobilizacja blizny i punktów spustowych w mięśniach brzucha, a między wizytami ten sam zestaw pozycji, który masz wyżej. Pierwsza wizyta trwa około 60 minut, kolejne około 50. W Szczecinie takiej pracy szuka się pod hasłem fizjoterapia wisceralna Szczecin albo fizjoterapia proktologiczna i to jest to samo biurko.