Przewlekły ból miednicy u mężczyzn - gdy badania nic nie wykazują

Ten wpis piszę dla konkretnej osoby: mężczyzny, który ma za sobą kilka wizyt, dwa albo trzy posiewy, USG, czasem tomografię, i za każdym razem słyszy, że wszystko jest w porządku. A boli dalej. Jeśli to Ty, mam dobrą wiadomość: to, że badania nic nie wykazały, nie znaczy, że nie ma czego szukać. Znaczy, że szukano nie tam.

Co kryje się pod skrótem CPPS

CPPS to przewlekły zespół bólowy miednicy mniejszej. Rozpoznanie stawia lekarz, kiedy ból w okolicy miednicy utrzymuje się co najmniej trzy miesiące, a diagnostyka wyklucza infekcję i inne jednoznaczne przyczyny. Przez lata określano ten stan mianem przewlekłego zapalenia prostaty i to określenie wciąż krąży, choć u zdecydowanej większości mężczyzn żadnego zakażenia nie ma.

Ta pomyłka w nazewnictwie ma realne konsekwencje. Kieruje uwagę na gruczoł krokowy i na antybiotyki, a odsuwa od tego, co w tej okolicy faktycznie boli najczęściej: mięśni, powięzi i podrażnionych nerwów.

Dlaczego ból wędruje

Mężczyźni z CPPS rzadko wskazują jeden punkt. Ból bywa w kroczu, w jądrach, w prąciu, w podbrzuszu, w pachwinach albo w okolicy kości ogonowej, a bywa też, że zmienia miejsce z tygodnia na tydzień. To potrafi być frustrujące w kontakcie z lekarzem, bo wygląda na niekonsekwencję.

Wyjaśnienie jest dość prozaiczne. Mięśnie dna miednicy dają ból promieniujący, czyli odczuwany gdzie indziej niż jego źródło. Napięte pasmo w jednym mięśniu potrafi odzywać się w jądrze, choć samo jądro jest zupełnie zdrowe. Do tego dochodzi zjawisko sensytyzacji: układ nerwowy, który przez miesiące dostaje sygnał bólowy, zaczyna reagować mocniej na bodźce, które wcześniej były neutralne.

Jeśli u Ciebie ból siedzi głównie w jądrze albo w kroczu, a komplet badań wyszedł prawidłowo, rozpisałam ten wariant osobno razem z listą rzeczy do wykluczenia u lekarza: ból jąder i krocza przy prawidłowych badaniach.

Objawom często towarzyszą jeszcze rzeczy pozornie niezwiązane: częste parcia, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, dyskomfort przy wypróżnianiu, czasem trudności w sferze seksualnej. Wszystkie one wychodzą z tej samej okolicy, więc chodzą parami częściej, niż się wydaje.

Warto też przejrzeć, co codziennie dokłada uciskowi w tej okolicy. U mężczyzn, którzy dużo jeżdżą na rowerze, czynnikiem podtrzymującym bywa samo siodełko, bo ciężar ciała schodzi wtedy z kości na tkanki krocza. Zwykle nie jest to przyczyna całego problemu, ale potrafi trzymać go w miejscu mimo terapii. Opisałam to osobno przy drętwieniu krocza po rowerze.

Dlaczego kolejny antybiotyk nie zmienia sytuacji

Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego istnieje i wymaga leczenia. Stanowi jednak niewielką część przypadków przewlekłego bólu miednicy u mężczyzn. Jeśli posiewy są ujemne, a pierwsza kuracja nie przyniosła zmiany, druga i trzecia zwykle też nie przyniosą, bo celują w coś, czego tam nie ma. Osobnym tropem jest sytuacja, w której to partnerka leczy nawracające infekcje, a Ty nie masz objawów: tam badanie ma sens nawet przy dobrym samopoczuciu.

Nie namawiam nikogo do odstawiania leków ani do podważania zaleceń lekarza. Sugeruję tylko, żeby przy braku poprawy zadać pytanie o inne tropy, zamiast powtarzać ten sam. Mięśnie dna miednicy są tropem, który w tej sytuacji sprawdza się najrzadziej, a bywa najbardziej nośny.

Co sprawdzam w gabinecie

Zaczynam od wywiadu, który przy przewlekłym bólu trwa dłużej niż zwykle. Interesuje mnie, kiedy boli najbardziej, co przynosi ulgę, jak wygląda praca jelit i pęcherza, jak śpisz i jak długo siedzisz w ciągu dnia. Przewlekły ból ma zwykle kilka współgrających elementów i wywiad jest jedynym miejscem, w którym da się je wyłapać.

Potem oceniam napięcie mięśni dna miednicy, brzucha, pośladków i przepony. Przy CPPS najczęściej znajduję nadmierne napięcie, nie osłabienie, i to jest ważne rozróżnienie: klasyczne ćwiczenia wzmacniające potrafią w takiej sytuacji nasilić objawy. Więcej o tej pułapce piszę w tekście o ćwiczeniach dna miednicy dla mężczyzn.

Praca obejmuje zwykle terapię manualną napiętych pasm, naukę rozluźniania i oddechu przeponowego, korektę tego, co drażni okolicę na co dzień (długie siedzenie, twarde siodełko, parcie przy wypróżnianiu) oraz stopniowe przywracanie aktywności. Nie zaczynamy od wzmacniania. Do wzmacniania wracamy dopiero wtedy, gdy napięcie spadnie. Samo napięcie rzadko zaczyna się zresztą w miednicy: częściej schodzi z góry, o czym piszę przy zaciskaniu zębów i napięciu dna miednicy.

Kiedy najpierw do lekarza

Z krwią w moczu lub w nasieniu, z gorączką, z wyczuwalnym zgrubieniem w jądrze, z bólem, który pojawił się nagle i szybko narasta, oraz z gwałtowną zmianą rytmu wypróżnień idziesz do lekarza i nie odkładasz tego na przyszły miesiąc. Fizjoterapia jest wtedy ewentualnym kolejnym krokiem, po diagnostyce, a nie zamiast niej.

Jeśli natomiast masz za sobą tę drogę, wyniki są prawidłowe, a ból ciągnie się od miesięcy, to jest dokładnie ta sytuacja, w której warto sprawdzić mięśnie. Przyjmuję przy Milczańskiej 47A w Szczecinie. Weź ze sobą wyniki badań, które już masz, oszczędzi nam to powtarzania drogi.

Więcej o samym przebiegu spotkania znajdziesz we wpisie o fizjoterapii uroginekologicznej u mężczyzn.

Najczęstsze pytania

Czym jest CPPS u mężczyzn?

CPPS to skrót od przewlekłego zespołu bólowego miednicy mniejszej. Mówi się o nim, gdy ból w okolicy krocza, jąder, prącia, podbrzusza lub kości ogonowej utrzymuje się od co najmniej trzech miesięcy, a badania nie wykazują infekcji ani innej jednoznacznej przyczyny. To rozpoznanie stawia lekarz, po wykluczeniu innych stanów.

Czy przewlekły ból miednicy to zapalenie prostaty?

Nie zawsze, choć bardzo często tak bywa nazywany. Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego stanowi niewielką część przypadków przewlekłego bólu miednicy u mężczyzn. W pozostałych posiewy wychodzą czyste, a za objawami stoi między innymi nadmierne napięcie mięśni dna miednicy i nadwrażliwość układu nerwowego.

Czy fizjoterapia pomaga przy przewlekłym bólu miednicy?

Terapia mięśni dna miednicy jest jednym z elementów postępowania zalecanych przy tym rozpoznaniu, obok pracy nad nawykami i, u części osób, wsparcia psychologicznego. Nie obiecuję wyleczenia, bo przyczyn zwykle jest kilka naraz. U wielu mężczyzn udaje się natomiast wyraźnie zmniejszyć nasilenie dolegliwości i odzyskać część normalnego funkcjonowania.

Dlaczego ból nasila się przy siedzeniu?

Długie siedzenie utrzymuje okolicę krocza pod stałym uciskiem i sprzyja podtrzymywaniu napięcia mięśni, które już są nadmiernie napięte. Dlatego u wielu mężczyzn objawy narastają w pracy biurowej i po długiej jeździe samochodem, a łagodnieją w ruchu.