Powrót do dźwigania po operacji: praca, zakupy, wnuk

Pytanie o dźwiganie pada u mnie w gabinecie częściej niż pytanie o ćwiczenia. Zwykle brzmi tak: „kiedy będę mógł normalnie pracować". Za nim stoi konkretny tydzień, konkretny magazyn albo wnuk, którego trzeba wziąć na ręce. Odpowiedź „jeszcze nie teraz" niewiele daje, więc rozbiję to na części.

Co się właściwie goi i jak długo

Po każdej operacji brzucha albo miednicy tkanki przechodzą trzy fazy. Przez pierwsze kilka dni trwa faza zapalna i wtedy rana jest najsłabsza. Potem przez mniej więcej trzy tygodnie idzie odbudowa, czyli powstaje nowa tkanka, jeszcze nieuporządkowana. Na końcu przychodzi przebudowa, w której włókna układają się wzdłuż linii obciążenia, i ta faza ciągnie się miesiącami.

Praktyczny wniosek jest taki, że pod koniec szóstego tygodnia blizna ma dopiero część docelowej wytrzymałości, choć z wierzchu wygląda na gotową i przestaje boleć. Brak bólu jest kiepskim miernikiem, bo znieczulenie nerwów po cięciu sprawia, że część okolicy po prostu słabiej czuje. Pisałam o tym osobno przy drętwieniu skóry po operacji.

Po prostatektomii dochodzi druga rzecz: zespolenie cewki z pęcherzem i dno miednicy, które straciło część swojego wsparcia. Dlatego przy dźwiganiu obserwuje się nie tylko bliznę, ale i to, czy przy wysiłku ucieka mocz. To dwa różne powody, żeby zwolnić, i mogą wystąpić osobno.

Dlaczego chirurdzy podają różne terminy

Jeden mówi cztery tygodnie, drugi sześć, trzeci w ogóle nie podaje liczby. To nie jest bałagan, tylko różne sytuacje. Po operacji przepukliny zaopatrzonej siatką nowsze zalecenia są łagodniejsze niż dawne i dopuszczają szybszy powrót do zwykłych czynności, bo siatka przejmuje obciążenie od razu. Po otwartym zabiegu w podbrzuszu albo przy większej przepuklinie termin bywa dłuższy.

Dlatego liczbę bierz od swojego operatora, a nie z forum. Natomiast to, co robisz z tą liczbą, zależy już od Ciebie, bo żaden chirurg nie opisze Ci sposobu, w jaki masz podnieść skrzynkę.

Drabina obciążeń: pięć stopni

Tak to najczęściej rozpisuję na wizycie. Ciężary są orientacyjne i zakładają gojenie bez powikłań, a każdy stopień trzyma się tydzień lub dłużej, aż przestanie wywoływać objawy.

• Stopień pierwszy, do 2 kg. Czajnik, torba z pieczywem, laptop. Celem jest nauka wydechu w momencie wysiłku, a nie sam ciężar.
• Stopień drugi, do 5 kg. Siatka z zakupami w jednej ręce, kosz z praniem. Dochodzi kontrola postawy i trzymanie ciężaru blisko tułowia.
• Stopień trzeci, do 10 kg. Skrzynka, worek z karmą, wiadro z wodą. Pierwszy moment, w którym sprawdzasz, co dzieje się po podniesieniu czegoś z podłogi.
• Stopień czwarty, do 15 kg. Wnuk na rękach, walizka na schodach, torba z narzędziami. Tu najczęściej wraca kropla przy wysiłku, jeśli ma wrócić.
• Stopień piąty, powyżej 15 kg i powtarzalnie. Praca fizyczna, przeprowadzka, trening ze sztangą. Dopiero na tym etapie ma sens rozmowa o treningu siłowym i wstrzymanym oddechu.

Jeśli interesuje Cię osobno powrót do ćwiczeń brzucha, rozpisałam go w tekście o brzuszkach i desce po operacji, bo zgięcie tułowia obciąża ścianę brzucha inaczej niż podnoszenie ciężaru z podłogi.

Technika, która liczy się bardziej niż kilogramy

Ten sam karton da się podnieść tak, że ciśnienie w jamie brzusznej rośnie gwałtownie, albo tak, że rozkłada się po całym tułowiu. Różnicę robią trzy rzeczy.

Wydech w momencie wysiłku. Najczęstszy odruch to nabrać powietrza i wstrzymać je na czas podnoszenia. Wtedy przepona dociska od góry, brzuch napina się od przodu, a całe ciśnienie szuka ujścia w dole. Zamiast tego wypuszczaj powietrze dokładnie wtedy, gdy ciężar rusza w górę. Jak w ogóle złapać ten oddech, pokazuję przy oddechu przeponowym.

Napięcie dna miednicy z wyprzedzeniem. Krótki skurcz tuż przed podniesieniem, a nie w trakcie. To ten sam manewr, który działa przy kaszlu i który opisałam przy gubieniu moczu przy kaszlu. Po operacji prostaty to zwykle pierwsza rzecz, której się uczysz.

Odległość ciężaru od ciała. Ta sama skrzynka trzymana na wyprostowanych rękach obciąża kręgosłup i brzuch wielokrotnie bardziej niż przyciągnięta do tułowia. Dlatego przy podnoszeniu z podłogi schodzisz do ciężaru biodrami i kolanami, a nie tylko plecami.

Powrót do pracy i do zwykłego dnia

Przy pracy biurowej mówi się zwykle o dwóch, trzech tygodniach. Przy pracy fizycznej z dźwiganiem najczęściej o sześciu lub dłużej, a i tak warto wrócić najpierw do lżejszej części obowiązków. Dobrym sprawdzianem jest nie to, czy dasz radę podnieść, tylko co dzieje się godzinę później i następnego ranka.

Osobna sprawa to obciążenia, których nikt nie liczy, bo nie wyglądają jak dźwiganie. Zaparcie i parcie w toalecie podnosi ciśnienie w jamie brzusznej tak samo jak worek cementu, tylko codziennie i przez kilka minut. To samo robi przewlekły kaszel. Jeśli po operacji doszły wzdęcia i uczucie ciągnięcia w brzuchu, zajrzyj do tekstu o wzdętym brzuchu i zrostach.

Kiedy cofnąć się o stopień

Cofasz się o jeden stopień, nie o cały miesiąc, jeśli po obciążeniu pojawia się ucieczka moczu, której wcześniej nie było, ciągnięcie albo pieczenie w okolicy blizny, uczucie ciężkości w kroczu lub ból, który utrzymuje się do następnego dnia. Przy bólu samej blizny osobno opisałam, skąd się bierze i dokąd promieniuje, w tekście o bólu blizny po operacji.

Do chirurga wracasz bez czekania, jeśli pojawi się wyraźne uwypuklenie w okolicy rany, nagły ostry ból, zaczerwienienie albo gorączka. To już nie jest sprawa dawkowania obciążeń.

Co sprawdzam podczas wizyty

Patrzę, jak podnosisz. Dosłownie: daję ciężar odpowiadający temu, co nosisz w domu, i oglądam oddech, postawę i to, co dzieje się ze ścianą brzucha i dnem miednicy w tym samym momencie. Do tego dochodzi badanie blizny, ocena ruchomości powłok i wywiad o toalecie, bo zaparcia potrafią skasować efekt dobrej techniki.

Z tego wychodzi Twój własny poziom na drabinie i konkretna lista rzeczy na najbliższe tygodnie. Jeśli nie byłeś jeszcze u fizjoterapeuty urologicznego, przebieg takiej wizyty opisałam krok po kroku. Fizjoterapia urologiczna w Szczecinie zajmuje się dokładnie takimi sprawami, choć rzadko ktoś o nich mówi przed wypisem.