Operacja na nietrzymanie moczu u mężczyzn

Kiedy mężczyzna mówi mi „lekarz wspomniał o operacji", zwykle nie wiadomo jeszcze, o której. To ważne, bo dwie różne rzeczy nazywamy w rozmowie tym samym słowem.

Dwie operacje, które łatwo pomylić

Pierwsza dotyczy prostaty: usunięcie gruczołu z powodu raka albo zabieg przy przeroście, kiedy strumień słabnie i pęcherz nie opróżnia się do końca. Jej celem nie jest trzymanie moczu i czasem to właśnie ona je pogarsza.

Druga dotyczy samego trzymania: taśma podcewkowa albo sztuczny zwieracz cewki moczowej. Wchodzi w grę wtedy, gdy po pierwszej operacji wycieki zostały i nie ustępują. To o niej mówi ten tekst.

Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo terminy są zupełnie inne. O pierwszej decyduje diagnoza i nikt jej nie odkłada. Druga jest planowa i czeka.

Dlaczego z decyzją czeka się kilka miesięcy

Bo kontrola nad pęcherzem po prostatektomii poprawia się sama, a proces rozciąga się na miesiące. Obrzęk schodzi, tkanki się układają, mięśnie dna miednicy uczą się roli, której wcześniej nie miały. Obraz z trzeciego tygodnia po zabiegu nie mówi jeszcze prawie nic o tym, jak będzie za rok.

Standardowo mówi się o okresie od sześciu do dwunastu miesięcy. Nie jest to termin z kalendarza, tylko przedział, w którym da się już uczciwie ocenić, ile kontroli wróciło i ile jeszcze idzie odzyskać. Jak przebiega ta praca, opisałam we wpisie o nietrzymaniu moczu po prostatektomii.

Taśma czy sztuczny zwieracz

Taśma podcewkowa to pasek podpierający cewkę moczową od spodu. Nic się przy niej nie obsługuje, działa cały czas jednakowo, a wszczepia się ją zwykle przy niewielkim i średnim wycieku.

Sztuczny zwieracz to układ mankietu obejmującego cewkę i pompki umieszczonej w worku mosznowym. Przed każdym oddaniem moczu naciskasz pompkę, mankiet się rozluźnia, potem sam napełnia z powrotem. Rozwiązanie dla większych wycieków, wymagające sprawnych rąk i trochę cierpliwości na początku.

Który wariant wchodzi w grę w Twoim przypadku, ocenia urolog na podstawie badań i skali wycieku, nie fizjoterapeuta. Ja pracuję z tym, co zostaje po obu stronach tej decyzji.

Co robisz przez te kilka miesięcy

Najlepszy moment na start jest przed operacją prostaty, bo wtedy uczysz się napinania i rozluźniania dna miednicy bez bólu, obrzęku i cewnika. Jeśli ten moment już minął, zaczynasz po zdjęciu cewnika i za zgodą lekarza prowadzącego.

Dalej pracujemy nad trzema rzeczami naraz: wytrzymałością mięśnia, jego szybką reakcją na kaszel czy dźwignięcie oraz tym, co podbija ciśnienie w brzuchu, czyli zaparciami, sposobem wstawania i oddechem. Do tego dochodzą nawyki: napoje drażniące pęcherz, chodzenie do toalety na zapas, ograniczanie picia, które zwykle pogarsza sprawę.

Ten czas nie jest poczekalnią przed zabiegiem. U części mężczyzn wycieki spadają na tyle, że operacja przestaje być tematem. U pozostałych mięśnie wchodzą w zabieg w lepszym stanie, a to samo w sobie ma wartość.

Po wszczepieniu implantu fizjoterapia się nie kończy

To jest ta część, o której mówi się najmniej. Taśma czy mankiet poprawiają podparcie i domknięcie cewki, ale nie zmieniają tego, co robi Twoje ciało przy kichnięciu, przy dźwiganiu zakupów i przy wstawaniu z fotela. Ciśnienie z jamy brzusznej ląduje dokładnie tam, gdzie lądowało przedtem.

Po zabiegu ortopedycznym nikt się nie zastanawia, czy iść na fizjoterapię. Po urologicznym zastanawiają się wszyscy, a powód jest wyłącznie taki, że tak się u nas przyjęło. Termin rozpoczęcia wyznacza operator, bo świeże zespolenie i mankiet potrzebują czasu na wygojenie.

Od czego zacząć w Szczecinie

Od sprawdzenia, co Twoje mięśnie faktycznie robią, najlepiej zanim rozmowa o implancie stanie się konkretna. W gabinecie przy Milczańskiej 47A zaczynam od wywiadu o tym, kiedy i przy czym gubisz mocz, potem oceniam pracę dna miednicy, oddech i zachowanie brzucha przy parciu. Sprawdzam to na USG albo biofeedbackiem EMG, bo wrażenia w tej okolicy potrafią mylić.

Weź na wizytę wypis ze szpitala i liczbę wkładek zużywanych na dobę. Ta druga liczba mówi urologowi i mnie więcej niż długi opis. Jeśli chcesz najpierw zrozumieć, na czym w ogóle polega ta dziedzina, zajrzyj do tekstu o fizjoterapii uroginekologicznej u mężczyzn, a po konkretne ćwiczenia do wpisu o treningu dna miednicy.

Operacja jest realną opcją i dla części mężczyzn najlepszą. Tylko nie pierwszą w kolejce.

Najczęstsze pytania

Po jakim czasie od prostatektomii można zdecydować się na operację nietrzymania moczu?

Zwykle nie wcześniej niż po sześciu do dwunastu miesięcy od zabiegu. Przez ten czas kontrola nad pęcherzem poprawia się sama i dodatkowo pracujesz nad nią rehabilitacją, więc obraz z pierwszych tygodni nie mówi jeszcze, ile faktycznie zostanie. Ostateczną kwalifikację ustala urolog na podstawie badań i skali wycieków.

Czym różni się taśma podcewkowa od sztucznego zwieracza cewki moczowej?

Taśma to pasek podpierający cewkę moczową, wszczepiany przy niewielkim i średnim wycieku, bez żadnej obsługi ze strony pacjenta. Sztuczny zwieracz to układ z mankietem i pompką umieszczoną w worku mosznowym, którą uruchamiasz ręcznie przed każdym oddaniem moczu. Wybór między nimi zależy od skali wycieku i stanu tkanek, a podejmuje go urolog.

Czy fizjoterapia ma jeszcze sens, jeśli od operacji prostaty minął rok?

Ma, bo sam upływ czasu nie zamyka drogi do poprawy. Późniejszy start bywa wolniejszy, ale bardzo często okazuje się przy okazji, że przez ten rok ćwiczyłeś nie te mięśnie, co trzeba. Warto sprawdzić stan dna miednicy przed decyzją o zabiegu, a nie po niej.

Czy po wszczepieniu sztucznego zwieracza trzeba ćwiczyć dno miednicy?

Implant poprawia podparcie i domknięcie cewki, ale nie zmienia tego, jak reagujesz na kaszel, dźwiganie czy wstawanie z krzesła. Dno miednicy nadal bierze na siebie ciśnienie z brzucha, więc praca nad nim ma sens także po zabiegu. Termin rozpoczęcia ustala operator, bo świeże zespolenie i mankiet potrzebują czasu.