Drętwienie krocza po rowerze: siodełko, nerw i co zrobić

Kolarze wiedzą to od dawna, a większość pozostałych dowiaduje się przypadkiem: krocze potrafi zdrętwieć na rowerze i nie ma w tym nic tajemniczego. Gorzej, że objaw łatwo zignorować, bo znika sam. Do momentu, w którym przestaje znikać.

Co właściwie jest uciskane

Między odbytem a moszną, tuż pod skórą, biegnie nerw sromowy. To on odpowiada za czucie w kroczu, w mosznie i na prąciu, a razem z nim przebiegają tamtędy naczynia. Na ostatnim odcinku nerw przeciska się przez wąski kanał w więzadłach po bocznej stronie miednicy, zwany kanałem Alcocka. To ciasne miejsce i nie ma tam zapasu przestrzeni.

Kiedy siedzisz na krześle, ciężar ciała spoczywa na guzach kulszowych, czyli na kościach. Kiedy siadasz na wąskim siodełku i pochylasz się do kierownicy, miednica obraca się do przodu i część ciężaru przenosi się z kości na miękkie tkanki krocza. Wtedy zaczyna się ucisk okolicy kroczowej, a razem z nim niedokrwienie tkanek: mniej krwi dopływa, nerw dostaje mniej tlenu i zgłasza to jedynym językiem, jaki zna.

Kiedy to jeszcze normalne, a kiedy już nie

Krótkie mrowienie po długim wyjeździe, które mija w kilka minut po zejściu z roweru, zdarza się i samo w sobie nie jest powodem do niepokoju. Sprawa wygląda inaczej, gdy pojawia się którykolwiek z tych scenariuszy:

• drętwienie zaczyna się już po kilku kilometrach, a nie po dwóch godzinach,
• czucie wraca dopiero po godzinach albo następnego dnia,
• dochodzi pieczenie, ból krocza przy siedzeniu na twardym krześle albo uczucie siedzenia na piłce,
• zauważasz słabsze poranne wzwody albo słabszy strumień moczu po dłuższych wyjazdach.

Wtedy przestaje to być kwestia jednej niewygodnej jazdy. Powtarzany ucisk potrafi utrwalić drażnienie nerwu i wciągnąć w to mięśnie dna miednicy, które odruchowo się napinają. Od tego momentu objawy zostają także wtedy, gdy rower stoi w garażu.

Siodełko, czyli od czego zacząć

Najprostsza zmiana daje zwykle najwięcej. Siodełko z wycięciem albo z kanałem pośrodku zdejmuje nacisk z linii, którą biegnie nerw, i przenosi go na boki. Szerokość dobiera się do rozstawu guzów kulszowych, a nie do wagi ani wzrostu, i w wielu sklepach rowerowych da się to zmierzyć na miejscu.

Dwie rzeczy, które ludzie robią odruchowo, a które zwykle pogarszają sprawę: kupowanie siodełka jak najbardziej miękkiego i wybieranie jak najwęższego. Miękka pianka pod ciężarem ciała rozstępuje się i podpiera dokładnie to, co miało być odciążone. Zbyt wąskie siodełko nie ma czym podeprzeć kości, więc cały ciężar ląduje na kroczu.

Ustawienie pozycji na rowerze

Sam osprzęt to jedno, ustawienie pozycji na rowerze to drugie. Cztery rzeczy, które warto sprawdzić:

1. Kąt siodełka. Dziób uniesiony do góry to najczęstsza przyczyna drętwienia. Punkt wyjścia to poziom, ewentualnie kilka stopni w dół, i dalsze drobne korekty.
2. Wysokość siodełka. Za wysokie zmusza miednicę do kołysania na boki przy każdym obrocie korby, co dokłada tarcie i ucisk. Kolano na dole ma zostawać lekko zgięte.
3. Wysokość kierownicy. Im niżej, tym mocniej miednica obraca się do przodu i tym większy ciężar schodzi na krocze. Podniesienie kierownicy o kilka centymetrów bywa skuteczniejsze niż wymiana siodełka.
4. Przerwy. Wstań z siodełka na kilkanaście sekund co mniej więcej 20 minut jazdy, a przy dłuższych wyjazdach częściej. To najtańsza rzecz z całej listy i działa od razu.

Jeśli jeździsz dużo, warto raz przejść pełne ustawienie pozycji u kogoś, kto się tym zajmuje. Zwykle wychodzi wtedy, że siodełko było tylko jednym z trzech powodów.

Czy to szkodzi prostacie

To pytanie wraca w gabinecie regularnie, więc powiem wprost: samo pedałowanie nie uszkadza gruczołu krokowego. Problem nie dotyczy prostaty, tylko tkanek i nerwów krocza, przez które przejeżdżasz cały ciężar ciała. Objawy bywają podobne do tych, które kojarzą się z prostatą, i to wystarcza, żeby jedno pomylić z drugim.

Osobna sprawa to powrót na rower po biopsji albo po operacji gruczołu krokowego. Termin ustala lekarz prowadzący i nie ma sensu wyznaczać go sobie samodzielnie. O tym, jak wygląda pierwszy okres po zabiegu, pisałam we wpisie o powrocie do kontroli nad pęcherzem po prostatektomii.

Kiedy to już nie jest sprawa siodełka

Jest taki moment, w którym poprawiony rower przestaje wystarczać. Ucisk trwał na tyle długo, że okolica zrobiła się nadwrażliwa, a mięśnie dna miednicy trzymają napięcie na zapas, żeby chronić drażnione miejsce. Efekt jest odwrotny do zamierzonego: napięty mięsień dokłada kompresji temu samemu nerwowi.

Poznasz to po tym, że ból albo drętwienie zostaje przy zwykłym siedzeniu w pracy i w samochodzie, dochodzi uczucie ciała obcego w odbycie albo pieczenie po oddaniu moczu, a między wyjazdami nic się nie wycisza. To już jest obraz, który opisałam szerzej we wpisie o przewlekłym bólu miednicy przy prawidłowych wynikach badań.

Bywa też odwrotnie: rower tylko ujawnia coś, co narosło przy biurku i za kierownicą. Jeśli poza jazdą doskwiera Ci ból biodra i pośladka przy długim siedzeniu, zacznij od tej strony. Godzin w fotelu masz w tygodniu więcej niż godzin w siodełku.

Warto też odróżnić dwie rzeczy, które łatwo pomylić. Drętwienie z ucisku ustępuje, gdy ucisk znika, i dotyczy okolicy, na której siedzisz. Drętwienie skóry po operacji w pachwinie albo podbrzuszu rządzi się innymi prawami, bo tam nerw został podrażniony podczas zabiegu i czucie wraca miesiącami.

Co sprawdzam w gabinecie

Zaczynam od wywiadu: kiedy dokładnie pojawia się objaw, po ilu kilometrach, jak długo trzyma się po zejściu z roweru, co zmienia siedzenie na twardym i na miękkim. Potem oglądam ustawienie miednicy i kręgosłupa lędźwiowego, sprawdzam napięcie mięśni dna miednicy, pośladków i przywodzicieli oraz tkliwość na przebiegu nerwu sromowego.

Praca obejmuje zwykle rozluźnianie napiętych pasm, naukę wyciszania dna miednicy zamiast jego wzmacniania, oddech przeponowy i konkretne ustalenia co do sprzętu oraz przerw w jeździe. Wzmacnianie zostawiam na później, bo przy tym obrazie zaczynanie od ćwiczeń Kegla najczęściej pogarsza sprawę. Napisałam o tym osobno przy czterech błędach w ćwiczeniach dna miednicy.

Przyjmuję przy Milczańskiej 47A w Szczecinie, pierwsza wizyta trwa około 60 minut. Jeśli zastanawiasz się, jak w praktyce wygląda spotkanie u fizjoterapeuty od tej okolicy, opisałam to we wpisie o fizjoterapii uroginekologicznej mężczyzn.

Kiedy najpierw do lekarza

Z krwią w moczu lub nasieniu, z bólem albo obrzękiem jądra, z gorączką, z nagłym problemem z oddaniem moczu oraz z drętwieniem krocza, które pojawiło się bez związku z rowerem i szybko narasta, idziesz najpierw do lekarza. Fizjoterapia jest wtedy kolejnym krokiem, po diagnostyce, nie zamiast niej.