Anatomia krocza u mężczyzny: co gdzie jest i jak to nazwać

Swoje kolano znasz dokładnie. Wiesz, gdzie jest rzepka, z której strony boli po dłuższym biegu i jak to opisać ortopedzie. Kilkadziesiąt centymetrów niżej wiedza kończy się nagle, bo o tej okolicy nikt z nikim nie rozmawia.

Ten wpis nie wymaga od Ciebie żadnej wiedzy medycznej i nie kończy się listą chorób. Kończy się czterema punktami, które umiesz wskazać palcem.

Po co mężczyźnie mapa własnego krocza

Powód jest czysto praktyczny. Wywiad to w fizjoterapii urologicznej połowa diagnostyki, a jego jakość zależy od tego, jak precyzyjnie opiszesz miejsce i moment.

„Boli mnie w kroczu przy siadaniu, bliżej odbytu" i „boli mnie w jądrze, promieniuje do pachwiny" to dwie zupełnie różne hipotezy i dwa różne kierunki badania. Zdanie „boli mnie na dole" nie rozstrzyga niczego i najczęściej kończy się kolejną serią badań, które wychodzą prawidłowo.

Druga sprawa to spokój. Sporo mężczyzn trafia do mnie po miesiącach niepokoju o zgrubienie, które okazuje się normalną częścią budowy. Godzina spędzona raz w życiu na poznaniu własnej anatomii oszczędza takich miesięcy.

Cztery punkty, które znajdziesz u siebie

Idąc od przodu do tyłu:

• Moszna z jądrami i najądrzami. Jądro jest gładkie i sprężyste, wielkości mniej więcej śliwki. Z tyłu i u góry przylega do niego najądrze, wyczuwalne jako miękkie, podłużne pasmo, a od góry odchodzi powrózek nasienny przypominający w dotyku sznurek.
• Nasada prącia i opuszka. Tuż za moszną, u samej podstawy prącia, leży opuszka, a wokół niej mięsień opuszkowo-gąbczasty. To on wyciska ostatnie krople moczu z cewki po skończonym oddawaniu moczu i on pracuje przy wytrysku.
• Krocze właściwe. Odcinek między moszną a odbytem, zwykle cztery do pięciu centymetrów. W jego środku, pod skórą, leży środek ścięgnisty krocza: wspólny przyczep kilku mięśni dna miednicy.
• Odbyt i okolica zwieracza. Wokół odbytu pracują zwieracz zewnętrzny i dźwigacz odbytu, czyli główna płyta dna miednicy. Przez przednią ścianę odbytnicy, około czterech centymetrów w głąb, bada się gruczoł krokowy.

Prostaty nie da się wymacać od zewnątrz i to jest jedno z częstszych nieporozumień. Leży pod pęcherzem moczowym, obejmuje początkowy odcinek cewki moczowej i u młodego mężczyzny ma objętość rzędu dwudziestu mililitrów. Kiedy naciskasz krocze i coś boli, pod palcami masz mięśnie.

Samobadanie jąder, raz w miesiącu

To jedyne badanie z tej okolicy, które naprawdę warto robić regularnie, i zajmuje mniej czasu niż golenie.

1. Zrób je po ciepłym prysznicu, gdy moszna jest rozluźniona. Na zimno wszystko jest podciągnięte i nic nie wyczujesz.
2. Stań przed lustrem i obejrzyj mosznę. Jedno jądro położone niżej od drugiego to norma u większości mężczyzn.
3. Weź jedno jądro między kciuk a pozostałe palce obu dłoni i przetocz je delikatnie. Oceniasz trzy rzeczy: wielkość, kształt i spoistość.
4. Znajdź najądrze z tyłu i u góry. Zapamiętaj, jak się je wyczuwa, bo to właśnie ono bywa brane za zmianę.
5. Powtórz po drugiej stronie i porównaj obie strony ze sobą.

Raz w miesiącu wystarczy. Codzienne sprawdzanie działa odwrotnie i zwykle kończy się znajdowaniem rzeczy, których nie ma.

Które z tych miejsc należą do dna miednicy

Do dna miednicy należą dwa z czterech punktów: okolica opuszki prącia i okolica krocza wraz z odbytem. Jądra i sam gruczoł krokowy leżą obok i mięśniem dna miednicy nie są.

Ma to praktyczne konsekwencje. Napięcie mięśni w okolicy opuszki bywa przyczyną kapania moczu po zakończeniu mikcji, a napięcie w kroczu i wokół zwieracza odpowiada za uczucie ciężaru i pieczenia, które latami bywa leczone antybiotykami jako zapalenie prostaty. Opisałam ten scenariusz osobno przy przewlekłym bólu miednicy przy prawidłowych wynikach badań, bo z tym trafia do mnie najwięcej mężczyzn.

Ból, który wędruje między jądrem, kroczem i pachwiną, ma zwykle wspólne źródło w napięciu i w drażnieniu nerwu. Zebrałam tropy w tekście o bólu jąder i krocza mimo czystego USG. Osobnym, dobrze opisanym przypadkiem jest ucisk od siodełka, czyli drętwienie krocza po rowerze.

Kiedy nie czekać

Większość tego, co wyczujesz, jest prawidłową budową. Krótka lista sytuacji, z którymi idzie się do urologa bez odkładania:

• twardy, niebolesny guzek w samym jądrze albo wyraźne powiększenie jednego z nich,
• uczucie ciężaru w mosznie utrzymujące się tygodniami,
• nagły, silny ból jądra z obrzękiem: to sytuacja pilna, liczona w godzinach,
• krew w moczu lub w nasieniu,
• zmiana skórna, owrzodzenie albo rana, która nie goi się przez dwa tygodnie,
• gorączka z dreszczami i bólem w okolicy lędźwiowej.

Rak jądra jest najczęstszym nowotworem złośliwym mężczyzn między dwudziestym a czterdziestym rokiem życia i w zdecydowanej większości przypadków jest wyleczalny, gdy zostanie wykryty wcześnie. To jeden z lepszych argumentów za pięcioma minutami raz w miesiącu.

Co z tego wynika na wizycie w Szczecinie

Na wizycie proszę o wskazanie miejsca i o opisanie momentu: przy siadaniu, po oddaniu moczu, po wytrysku, nad ranem. Im dokładniej to nazwiesz, tym mniej badań trzeba, żeby ustalić źródło.

Potem oceniam napięcie spoczynkowe mięśni dna miednicy, ich zdolność do skurczu i do pełnego rozluźnienia oraz bolesność konkretnych punktów, w tym środka ścięgnistego krocza. Badanie zapowiadam i tłumaczę na bieżąco, a Ty możesz z niego zrezygnować na każdym etapie. Jeśli okaże się, że napięcie jest głównym tropem, pracę zaczynamy od rozluźnienia i oddechu, a nie od ćwiczeń dna miednicy, które przy nadmiernym napięciu pogłębiają objawy.

Fizjoterapia urologiczna w Szczecinie nie zastępuje przy tym urologa i zmian w jądrze nie ocenia. Guzek jest sprawą dla lekarza i tak ma zostać.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie jest krocze u mężczyzny?

Krocze to odcinek między tylną częścią moszny a odbytem, u dorosłego mężczyzny zwykle cztery do pięciu centymetrów długości. Pod skórą w jego środkowej części leży środek ścięgnisty, czyli wspólny przyczep mięśni dna miednicy. To właśnie tam lokalizuje się uczucie ucisku opisywane jako siedzenie na piłce.

Jak zrobić samobadanie jąder?

Najlepiej po ciepłym prysznicu, gdy moszna jest rozluźniona. Każde jądro obracaj kolejno między kciukiem a pozostałymi palcami obu rąk, oceniając wielkość, kształt i spoistość. Z tyłu i u góry wyczujesz miękkie pasmo najądrza i jest ono prawidłową częścią budowy. Badanie zajmuje kilka minut i warto je powtarzać raz w miesiącu.

Czy wyczuwalne zgrubienie z tyłu jądra to guz?

Najczęściej jest to najądrze, czyli przewód przylegający do tylnej i górnej powierzchni jądra, wyczuwalny jako miękkie, podłużne pasmo. To prawidłowa struktura, a nie zmiana. Niepokojący jest twardy, niebolesny guzek w samym jądrze, wyraźne powiększenie jednego z nich albo uczucie ciężaru utrzymujące się tygodniami.

Czy prostatę da się wyczuć od strony krocza?

Nie. Gruczoł krokowy leży pod pęcherzem moczowym, obejmuje początkowy odcinek cewki moczowej i ocenia się go badaniem przez odbyt, mniej więcej cztery centymetry od zwieracza. Naciskanie krocza od zewnątrz dotyka mięśni dna miednicy, a nie prostaty, choć ból z obu tych źródeł bywa odczuwany w tym samym miejscu.