Sikanie pod prysznicem a parcie na dźwięk wody

W gabinecie słyszę to zdanie regularnie: wystarczy odkręcić kran i już trzeba lecieć. Zwykle pada półżartem, gdzieś między jednym pytaniem a drugim, bo mało która z nas traktuje to jako objaw. A to jest objaw i w dodatku jeden z tych, z którymi naprawdę da się coś zrobić samodzielnie.

Jak pęcherz uczy się dźwięku wody

Pęcherz nie decyduje sam o sobie. Decyzję o opróżnieniu podejmuje mózg, a mózg jest maszyną do wyłapywania powtórzeń. Jeśli setki razy oddajesz mocz dokładnie wtedy, kiedy leci woda, te dwie rzeczy zaczynają się ze sobą kleić.

Po jakimś czasie sam dźwięk wystarcza, żeby mięsień wypieracz, ten odpowiedzialny za opróżnianie pęcherza, dostał sygnał do pracy. To odruch warunkowy, trochę jak u psa Pawłowa. Z tą różnicą, że tam dzwonek zapowiadał jedzenie, a u Ciebie szum wody zapowiada toaletę.

Czy sikanie pod prysznicem faktycznie szkodzi

Uczciwa odpowiedź brzmi: zależy od tego, jak często i z jakiego miejsca startujesz. Jednorazowa sytuacja na basenie niczego Ci nie wyrobi. Codzienny poranny rytuał przez kilka lat już potrafi.

Największą różnicę robi to, czy masz już objawy. Jeśli chodzisz do toalety w spokojnym rytmie i nic Cię nie goni, ten nawyk zwykle przechodzi bez śladu. Jeśli natomiast zdarzają Ci się nagłe parcia albo gubienie moczu w drodze do łazienki, dokładasz do ognia i szkoda tego, bo to akurat jedna z niewielu rzeczy w tym temacie, którą kontrolujesz w stu procentach.

Po czym poznasz, że to już odruch

Kluczowe pytanie brzmi: co było pierwsze, wypełnienie czy dźwięk. Odruch warunkowy zdradza się kilkoma rzeczami:

• parcie pojawia się nagle, przy myciu rąk, zmywaniu albo odgłosie deszczu,
• w toalecie okazuje się, że moczu było naprawdę niewiele,
• jeśli akurat nie możesz wyjść, parcie po chwili samo odpuszcza,
• to samo dzieje się w konkretnych miejscach, na przykład zawsze przy przekręcaniu klucza w drzwiach.

Ten ostatni punkt jest ciekawy, bo pokazuje, że wyzwalaczem nie musi być woda. Wystarczy cokolwiek, co powtarzało się dostatecznie często tuż przed wizytą w toalecie.

Jeśli chcesz to zobaczyć czarno na białym, poprowadź przez trzy dni dzienniczek mikcji. Zapisujesz godzinę, objętość i to, czy poszłaś z powodu nagłego parcia, czy zwyczajnej potrzeby. Wzorzec wychodzi z tego szybciej, niż większość z nas się spodziewa.

Jak wygasić taki odruch

Skoro odruch dało się wyuczyć, da się go też wygasić. Rzecz w tym, żeby przestać go nagradzać.

Zacznij od jednej zasady: mocz oddajesz w toalecie i wtedy, gdy faktycznie czujesz wypełniony pęcherz. Pod prysznicem nie, do wanny nie, „na wszelki wypadek" przed wyjściem też nie. Pierwsze dni bywają irytujące, bo pęcherz protestuje głośniej, niż się spodziewasz.

Drugi krok to nauka czekania. Kiedy przy dźwięku wody przychodzi parcie, zatrzymaj się na jedną do dwóch minut, zamiast od razu ruszać. Możesz w tym czasie zwolnić oddech albo kilka razy delikatnie napiąć i rozluźnić dno miednicy. Parcie przechodzi falą i zwykle po chwili opada, a każde takie przeczekanie jest dla mózgu informacją, że sygnał był fałszywym alarmem.

Trzeci krok wchodzi wtedy, gdy dwa pierwsze już działają: odstępy między wizytami w toalecie wydłużasz o kwadrans, co kilka dni. Bez wyścigu i bez ustawiania sobie budzika na cały dzień. Zdrowy rytm to około pięciu do ośmiu wizyt na dobę, co opisałam dokładniej przy normach mikcji.

Odruch nie znika w tydzień. Realnie mówimy o kilku tygodniach konsekwencji, więc nie oceniaj tego po trzech dniach.

Inne nawyki, które działają tak samo

Sikanie pod prysznicem rzadko chodzi samo. W gabinecie mówimy na to nawyki mikcyjne, czyli sposób, w jaki na co dzień korzystasz z toalety, i zwykle jest ich kilka naraz. Najczęstszy to chodzenie „na zapas", przed wyjściem z domu albo przed spotkaniem, które też uczy pęcherz zgłaszać się przy mniejszym wypełnieniu. Do tego dochodzi sposób siadania, bo kucanie nad sedesem w publicznej toalecie nie pozwala opróżnić pęcherza do końca i cała runda zaczyna się szybciej.

Wieczorem ten sam mechanizm potrafi zabierać sen. Jeśli budzisz się w nocy więcej niż raz, warto sprawdzić, ile z tego to realne wypełnienie, a ile wyuczona pobudka. Napisałam o tym osobno przy okazji nocnego wstawania do toalety.

Kiedy to jest coś więcej niż nawyk

Jeśli w moczu pojawia się krew, towarzyszy temu ból, pieczenie albo gorączka, albo objawy narosły w kilka dni, najpierw idziesz do lekarza. Trening pęcherza tego nie załatwi i nie ma po co go w tym miejscu próbować.

Poza tymi sygnałami możesz zacząć od siebie. Jeśli po kilku tygodniach pracy nad nawykami nadal biegasz przy każdym szumie wody albo dochodzi do tego gubienie moczu, to znak, że w grę wchodzi coś jeszcze: napięcie dna miednicy, oddech, czasem zmiany hormonalne w okresie okołomenopauzalnym.

W gabinecie przy Milczańskiej 47A w Szczecinie zaczynamy wtedy od przejrzenia dzienniczka razem, potem sprawdzam pracę dna miednicy i oddech, a stąd wychodzi plan. Pierwsza wizyta trwa około 60 minut i sporą jej część zajmuje sama rozmowa o nawykach, bo to z niej najczęściej wychodzi, gdzie leży wyzwalacz. Więcej o przebiegu fizjoterapii uroginekologicznej znajdziesz na stronie usługi.

A pod prysznicem po prostu się umyj.

Najczęstsze pytania

Czy sikanie pod prysznicem szkodzi?

Samo w sobie nie uszkadza pęcherza ani mięśni dna miednicy. Problem pojawia się przy powtarzaniu: pęcherz może skojarzyć dźwięk wody z opróżnianiem i zacząć zgłaszać parcie za każdym razem, gdy usłyszy podobny szum. U osoby bez objawów bywa to bez znaczenia, u osoby z parciami naglącymi zwykle je nasila.

Dlaczego czuję parcie na pęcherz, gdy słyszę lecącą wodę?

To odruch warunkowy. Mózg wielokrotnie zestawił ze sobą dwie rzeczy, dźwięk wody i opróżnianie pęcherza, więc zaczął traktować jedną jako zapowiedź drugiej. Sygnał parcia idzie wtedy z wyuczonego skojarzenia, a nie z realnego wypełnienia pęcherza, dlatego pojawia się przy myciu rąk czy zmywaniu naczyń.

Jak odzwyczaić pęcherz od reagowania na wodę?

Oddawaj mocz tylko w toalecie i tylko przy realnie odczuwanym wypełnieniu, a przy parciu wywołanym dźwiękiem odczekaj w miejscu jedną do dwóch minut, zanim ruszysz. Odstępy między wizytami w toalecie wydłużaj stopniowo, o kilkanaście minut co kilka dni. Odruch wygasa powoli, więc efekt liczy się w tygodniach.

Czym jest pęcherz nadaktywny?

To zespół objawów, w którym pęcherz zgłasza potrzebę opróżnienia częściej i gwałtowniej, niż wynika z jego wypełnienia. Typowe są nagłe parcia trudne do odłożenia, częste wizyty w toalecie przy małych porcjach moczu, czasem wybudzanie się w nocy i gubienie moczu w drodze do łazienki. Rozpoznanie stawia lekarz, a fizjoterapia jest jednym z elementów postępowania.