Nietrzymanie moczu przy kichaniu i manewr The Knack

To pytanie wraca u mnie w gabinecie regularnie, zwykle rzucone półgłosem, gdzieś przy końcu wizyty. Odpowiadam więc raz a porządnie, żeby nie trzeba było zbierać się na odwagę.

To nie jest kwestia wieku ani samej ciąży

Gubienie moczu przy kichaniu dotyczy naprawdę wielu kobiet i chodzi tu o liczby, których żadna z Was po sobie nie widzi, bo temat po prostu nie wychodzi w rozmowie. Ciąża i poród bywają powodem, owszem, ale przychodzą do mnie także dwudziestolatki, które nigdy nie rodziły, i kobiety, które całe życie były aktywne fizycznie.

Przewlekły kaszel, zaparcia, ciężki trening, praca na stojąco, nawyk wciągania brzucha. To wszystko potrafi wpisać się w ten sam obraz. Więc jeśli czekasz na moment, w którym „to przejdzie samo z wiekiem", to niestety czekasz na coś, co raczej nie nadejdzie.

Skąd się bierze wyciek przy kichaniu

Mięśnie dna miednicy leżą na dole miednicy jak hamak i podtrzymują to, co jest nad nimi: pęcherz moczowy, macicę, końcowy odcinek jelita. Odpowiadają też za domykanie cewki moczowej.

Kichnięcie to bardzo krótki, ale gwałtowny wzrost ciśnienia w jamie brzusznej. Ciśnienie musi gdzieś pójść i idzie w dół, prosto na ten hamak. Jeśli dno miednicy nie zareaguje odpowiednio szybko i mocno, cewka moczowa nie zostanie domknięta na czas i mocz ucieka. Cała historia trwa ułamek sekundy.

Uwaga na jedno uproszczenie, które krąży po internecie: wyciek nie zawsze oznacza mięśnie za słabe. Bywa dokładnie odwrotnie, dno miednicy jest przeciążone i tak napięte, że nie ma już zapasu, żeby zareagować na nagły skok ciśnienia. Napinanie go wtedy jeszcze bardziej to droga w złą stronę, dlatego tak nie lubię gotowych zestawów ćwiczeń rozdawanych bez badania.

Manewr The Knack, czyli napnij, zanim kichniesz

Jest jedna rzecz, którą możesz zrobić od zaraz, bez sprzętu i bez niczyjej pomocy. Nazywa się The Knack i polega na wyprzedzeniu kichnięcia własnym napięciem.

• Poczuj nadchodzące kichnięcie albo kaszel. Zwykle mamy na to sekundę, czasem mniej.
• Napnij mięśnie dna miednicy, jakbyś powstrzymywała oddanie moczu i gazów jednocześnie. Nie na maksa, mniej więcej na pół swoich możliwości.
• Utrzymaj to napięcie przez samo kichnięcie i puść dopiero po nim.
• Jeśli możesz, skręć przy tym tułów przez prawy lub lewy bark. Obrót zmienia kierunek, w którym rozchodzi się ciśnienie.

Brzmi banalnie i przy pierwszych próbach faktycznie bywa nieporadnie, bo trzeba złapać moment. Po kilku dniach robi się to odruchowo. Ten sam manewr działa przy podnoszeniu dziecka z podłogi, przy dźwiganiu zakupów i przy wstawaniu z łóżka.

Tylko jedno zastrzeżenie, i to poważne. Bardzo dużo osób w miejsce dna miednicy napina pośladki, uda albo brzuch i jest przekonanych, że robi ćwiczenie poprawnie. Wtedy cały ten wysiłek idzie w próżnię, a czasem wręcz podnosi ciśnienie w brzuchu, czyli pogarsza to, co miało pomóc.

The Knack pomaga doraźnie, ale to nie terapia

Manewr jest świetny i polecam go każdej z Was. Nie zmienia jednak przyczyny, tylko rozbraja pojedynczy epizod. To trochę jak podtrzymywanie ręką ciężkich drzwi, które źle się domykają.

Na wizycie sprawdzam, dlaczego dno miednicy nie radzi sobie samo. Patrzę, jak oddychasz, co robi Twoja przepona i klatka piersiowa, jak ustawiona jest miednica, czy mięśnie potrafią się nie tylko napiąć, ale i rozluźnić. Dopiero z tego wychodzi zestaw ćwiczeń, który ma sens akurat u Ciebie. U jednej kobiety będzie to nauka napinania, u drugiej dokładnie odwrotnie, praca nad rozluźnianiem i oddechem. Jeśli chcesz sprawdzić swoją kontrolę oddechu jeszcze przed wizytą, opisałam to w osobnym wpisie o ćwiczeniu oddechowym.

Warto też wiedzieć, że objaw potrafi falować w rytm cyklu. Jeśli masz wrażenie, że w niektóre dni miesiąca gubisz mocz częściej, zajrzyj do wpisu o cyklu menstruacyjnym a nietrzymaniu moczu. Więcej doraźnych sposobów, poza samym manewrem, zebrałam w tekście nietrzymanie moczu: co możesz zrobić już dziś.

Kiedy przyjść do gabinetu

Nie ma progu, od którego „już wypada". Jedna kropla przy kichaniu to wystarczający powód, żeby się temu przyjrzeć, a im wcześniej, tym mniej pracy zwykle przed nami.

Pierwsza wizyta w gabinecie przy Milczańskiej 47A w Szczecinie trwa około 60 minut i zaczyna się od rozmowy. Badanie wewnętrzne wykonuję tylko wtedy, gdy się na nie zgodzisz, i możesz się z niego wycofać na każdym etapie, także w trakcie. Kolejne wizyty trwają około 50 minut. Więcej o tym, jak pracujemy, znajdziesz na stronie fizjoterapii uroginekologicznej.

Nie obiecam Ci, po ilu wizytach objaw zniknie, bo to zależy od zbyt wielu rzeczy naraz. Powiem natomiast to, co mówię w gabinecie: da się z tym pracować i nie musisz układać sobie życia wokół tego, gdzie jest najbliższa toaleta.

Trzymaj się ciepło.