Czy w ciąży można leżeć na plecach i na prawym boku?

W ciąży pewnie ktoś Ci już powiedział, żeby nie leżeć na plecach ani na prawym boku. Rada wraca tak często, że łatwo zacząć się bać każdej nocy, w której obudzisz się w „złej" pozycji. Prawda jest spokojniejsza, niż to ostrzeżenie sugeruje.

Skąd bierze się ta rada

Ma to swoją zasadność u kobiet z zespołem żyły głównej dolnej. Ta żyła odpowiada za odprowadzanie krwi z dolnej części ciała do serca, a w ciąży wpływ na nią ma rosnąca macica, która w niektórych pozycjach, głównie na plecach i na prawym boku, może ją dociskać.

Stąd ogólne zalecenie, które słyszy niemal każda ciężarna, niezależnie od tego, czy dotyczy jej to w ogóle. W praktyce sprawa robi się aktualna dopiero w drugiej połowie ciąży, kiedy macica jest już na tyle ciężka, że w pozycji leżącej faktycznie ma na co naciskać. Wcześniej temat zwykle w ogóle nie daje o sobie znać.

Kogo to naprawdę dotyczy

Cierpi na to mniej kobiet, niż się nam wydaje. Jeśli czujesz się dobrze, leżąc na prawym boku albo na plecach, rób to. Zasada „nigdy nie leż na plecach" nie jest uniwersalnym wyrokiem dla każdej ciężarnej, tylko ostrzeżeniem dla konkretnej grupy.

Rozumiem, że łatwiej to powiedzieć niż poczuć, kiedy w ciąży i tak masz w głowie sto zaleceń naraz. Ta akurat jest jedną z tych, które można sobie odpuścić, jeśli nic złego się nie dzieje.

Na co zwracać uwagę

Jeśli lubisz leżeć na plecach lub prawym boku, po prostu obserwuj, czy z czasem nie pojawiają się jakieś objawy. Typowo są to zawroty głowy, duszność, przyspieszone bicie serca albo nagłe uczucie gorąca czy mdłości. Jeśli coś takiego wystąpi, zmień pozycję, najlepiej na bok, i zwykle w ciągu kilkunastu do kilkudziesięciu sekund objawy mijają.

To sygnał do zmiany ułożenia, nie powód do paniki. Ciało w ten sposób po prostu informuje Cię, że akurat ta pozycja nie jest teraz dla niego wygodna.

Dlaczego nie warto spać wyłącznie na lewym boku

Skoro lewy bok uchodzi za ten „bezpieczny" kierunek, kusi, żeby trzymać się go całą ciążę, każdą noc. To też ma swoją cenę. Nadmierne leżenie tylko na jednej stronie może z czasem spowodować asymetrię ciała i ból bioder, bo miednica i staw biodrowy przez wiele godzin dźwigają ciężar w tej samej, niesymetrycznej pozycji.

Zamiast trzymać się sztywno jednej reguły, zmieniaj strony w ciągu nocy tak, jak robiłaś to naturalnie, zanim jeszcze ktokolwiek Ci coś doradził.

Jak ułożyć się wygodnie

Kilka rzeczy, które realnie pomagają, niezależnie od tego, na którym boku akurat leżysz:

• poduszka między kolanami odciąża staw biodrowy i miednicę,
• poduszka albo zwinięty koc pod brzuchem stabilizuje pozycję na boku,
• lekkie uniesienie górnej części ciała bywa wygodniejsze niż leżenie płasko na plecach, zwłaszcza w trzecim trymestrze,
• jeśli obudzisz się na plecach, nie panikuj, po prostu obróć się na bok,
• z leżenia wstawaj powoli, najpierw przez bok, dopiero potem na siedząco, to odciąża też brzuch i plecy.

Napięcia w miednicy i biodrach, które nasila jednostronne leżenie, dobrze łączą się też z rozluźnianiem dna miednicy, jeśli czujesz tam dyskomfort w ciągu dnia.

Przy okazji sprawdź, gdzie lądują Twoje ręce. Dłoń podwinięta pod poduszkę albo pod policzek to najciaśniejsza pozycja dla nerwu biegnącego przez nadgarstek, a w ciąży wystarczy do tego niewielki obrzęk, żeby obudzić się z drętwiejącymi palcami. Napisałam o tym osobno przy cieśni nadgarstka u ciężarnych.

Kiedy warto to skonsultować

Większość z Was nie ma zespołu żyły głównej dolnej i może spać tak, jak jest wygodnie. Jeśli jednak objawy, o których pisałam wyżej, wracają albo masz inne obciążenia w ciąży, porozmawiaj o tym z osobą, która ją prowadzi, albo umów się do mnie. To samo dotyczy sytuacji, w której dostałaś zalecenie, żeby nie leżeć na prawym boku, mimo że nie odczuwasz żadnych dolegliwości. Warto wtedy dopytać, z czego ono wynika, zamiast zgadywać.

Na wizycie w gabinecie przy Milczańskiej 47A w Szczecinie sprawdzam, jak pracuje Twoja miednica i dno miednicy, i pomagam dobrać ułożenie oraz podparcie, które faktycznie odciąży biodra, niezależnie od tego, czy przygotowujesz się dopiero do porodu, czy męczy Cię już sam sen. Pierwsza wizyta trwa około 60 minut. Więcej o przebiegu znajdziesz na stronie fizjoterapii w ciąży.

Warto dodać, że po porodzie obowiązuje zupełnie inna zasada, o której pisałam osobno.

Osobna sprawa to ćwiczenia wykonywane w leżeniu na plecach. Serie robione jedna po drugiej w tej pozycji to co innego niż kilka minut odpoczynku, więc opisałam to razem z resztą zmian przy treningu siłowym w ciąży.

Trzymaj się ciepło.