Częste sikanie w ciąży: kiedy to fizjologia, a kiedy sygnał

Częste oddawanie moczu w ciąży to jedna z pierwszych rzeczy, o które pytacie mnie na wizycie, i zwykle z lekkim zażenowaniem. Niepotrzebnie, bo pęcherz w ciąży naprawdę pracuje inaczej. Tylko że pod tym samym objawem kryją się dwie różne historie i dopiero rozdzielenie ich mówi, czy jest co robić.

Dlaczego pęcherz w ciąży pracuje na innych obrotach

Pierwszy trymestr zaskakuje wiele kobiet. Brzucha jeszcze nie widać, nic nie uciska, a do toalety chodzisz częściej niż kiedykolwiek wcześniej. To dlatego, że zmiana zaczyna się od hormonów, nie od miejsca.

Progesteron rozluźnia mięśnie gładkie w całym ciele, a ściana pęcherza i moczowody są z nich zbudowane. Równolegle rośnie gonadotropina kosmówkowa, hormon ciążowy, który nasila przepływ krwi przez miednicę i nerki. Nerki dostają więcej krwi do przefiltrowania, więc filtrują więcej.

Filtracja kłębuszkowa, czyli tempo, w jakim nerki oczyszczają krew, rośnie w ciąży nawet o połowę. Więcej przefiltrowanej krwi to po prostu więcej moczu i to jest cała tajemnica pierwszego trymestru. Ucisk macicy dokłada się dopiero na końcu, kiedy główka dziecka schodzi niżej i pęcherz ma mniej miejsca na rozciągnięcie.

Pomiędzy jednym a drugim bywa spokojniej. W drugim trymestrze macica unosi się wyżej, do jamy brzusznej, i sporo kobiet mówi wtedy, że pęcherz odpuścił. Potem wraca, tylko z innego powodu.

Ile razy dziennie to jeszcze fizjologia

Poza ciążą punktem odniesienia jest 5 do 8 wizyt w toalecie na dobę, mniej więcej co trzy godziny, i najwyżej jedno wybudzenie w nocy. Rozpisałam te liczby dokładniej we wpisie o tym, ile razy dziennie powinnaś oddawać mocz.

W ciąży te liczby przesuwają się w górę i nie jest to odstępstwo, które trzeba naprawiać. Nie ma jednej normy ciążowej, bo za dużo zależy od trymestru, ilości płynów i tego, gdzie akurat leży dziecko. Dlatego samo liczenie wizyt niewiele daje.

Kiedy kilka kropel przestaje być normą

Jest taki obraz, który w ciąży nie jest już zwykłą fizjologią: biegniesz do toalety co chwilę, a oddajesz kilka kropel. Do tego parcie przychodzi nagle, trudno je odroczyć, potrafi wrócić minutę po wyjściu z łazienki i zdarza się, że wywołuje je sam szum wody. Ten ostatni odruch opisałam osobno przy sikaniu pod prysznicem.

Jeśli infekcja została wykluczona, taki wzorzec nazywamy pęcherzem nadaktywnym. Mięsień wypieracz kurczy się wtedy, zanim pęcherz się napełni, więc parcie jest prawdziwe, tylko przedwczesne. Ciąża sama w sobie tego nie powoduje, ale bywa okresem, w którym coś, co wcześniej tliło się po cichu, wychodzi na wierzch.

Osobną historią jest gubienie moczu przy kaszlu, kichnięciu albo śmiechu. To już nie jest częstomocz, tylko wysiłkowe nietrzymanie moczu, i pracuje się z nim inaczej.

Najpierw wyklucz infekcję

To jedyna część tego artykułu, której nie da się przeskoczyć. Zanim zaczniemy mówić o nawykach i o dnie miednicy, trzeba wykluczyć zakażenie układu moczowego, bo objawy potrafią wyglądać niemal identycznie.

• pieczenie przy oddawaniu moczu, ból nad spojeniem łonowym,
• mętny albo nieprzyjemnie pachnący mocz, krew w moczu,
• gorączka, dreszcze, ból w okolicy lędźwiowej,
• uczucie, że pęcherz nie opróżnia się do końca, mimo że wracasz z toalety.

W ciąży mocz bada się także wtedy, gdy nie ma żadnych z tych objawów. Powód jest prosty: bezobjawowa bakteriuria, czyli bakterie w moczu bez dolegliwości, wymaga w ciąży leczenia. Dlatego z częstym parciem idziesz najpierw do osoby prowadzącej ciążę, a nie od razu do mnie.

Trzy dni zapisów zamiast wrażeń

Kiedy infekcja jest już za nami, zostaje sprawdzenie, jak to naprawdę wygląda. Wrażenie „lecę do toalety bez przerwy" bywa trafne, ale bywa też echem jednego męczącego dnia. Trzy doby zapisów rozstrzygają to szybciej niż dyskusja.

Zapisujesz godzinę każdej wizyty, objętość w mililitrach, wypite płyny oraz to, czy parcie dało się odroczyć. Do mierzenia wystarczy kubek z podziałką. Szczegółową instrukcję i gotowy schemat opisałam we wpisie o dzienniczku mikcji przy pęcherzu nadaktywnym.

Najczęstsze odkrycie z tych trzech dni brzmi tak: wizyt jest dużo, ale większość porcji jest bardzo mała. To rzadko znaczy, że pęcherz jest chory. Częściej znaczy, że w ciąży zaczęłaś chodzić do toalety na zapas i pęcherz przyzwyczaił się zgłaszać wcześniej.

Co pomaga w ciąży

Zestaw jest mało spektakularny i właśnie dlatego działa. Zmiany dotyczą tego, co robisz kilkanaście razy dziennie, a nie tego, co zrobisz raz.

• Idź do toalety wtedy, kiedy pęcherz zgłasza parcie, a nie „przy okazji". Przed wyjściem z domu to rozsądek, co pół godziny w domu to już trening dla pęcherza, tylko w złą stronę.
• Siadaj na sedesie, zamiast kucać nad nim w publicznej toalecie. W przykucnięciu dno miednicy nie rozluźnia się do końca i mocz zostaje.
• Nie skracaj picia. Zagęszczony mocz drażni pęcherz jeszcze bardziej, więc pij normalnie w ciągu dnia, a jedynie wieczorem przesuwaj większe porcje wcześniej.
• Sprawdź kawę, napoje gazowane i soki cytrusowe. U części kobiet to one odpowiadają za połowę nocnych wybudzeń.
• Wstając w nocy, obracaj się na bok i odpychaj ręką od materaca. Opisałam osobno, jak wstawać z łóżka w ciąży, bo przy dwóch wyjściach na noc zbiera się z tego kilkaset powtórzeń w miesiąc.
• Zwolnij oddech, kiedy przychodzi parcie. Napięcie i pośpiech nasilają je od razu, o czym pisałam przy stresie i częstym parciu.

I rzecz, która wraca u mnie w gabinecie najczęściej: nie każde dno miednicy potrzebuje wzmacniania. Przy parciach naglących bardzo często mamy do czynienia z nadmiernym napięciem, a kolejne serie napinania tylko dokładają do problemu. Zasady, według których to rozstrzygam, zebrałam we wpisie o zasadach ćwiczeń dna miednicy.

Czego lepiej nie robić

• Nie ograniczaj płynów, żeby rzadziej chodzić do toalety. To najszybsza droga do zaparć i do bardziej drażniącego moczu.
• Nie wstrzymuj parcia godzinami na siłę. Trening pęcherza polega na stopniowym wydłużaniu przerw, nie na rekordach.
• Nie zaczynaj ćwiczeń Kegla „na wszelki wypadek", bez sprawdzenia, czy napinasz właściwe mięśnie.

Kiedy dzwonisz, zamiast czekać

Kilka sytuacji wymaga kontaktu z położną albo lekarzem tego samego dnia:

• gorączka, dreszcze albo ból w okolicy lędźwiowej razem z parciem,
• krew w moczu albo silne pieczenie przy oddawaniu moczu,
• nagły problem z oddaniem moczu mimo wyraźnego parcia,
• krwawienie, odpływanie płynu albo regularne skurcze,
• drętwienie krocza lub osłabienie nóg razem ze zmianą w oddawaniu moczu.

Dwa ostatnie punkty to sytuacje pilne i nie ma sensu rozstrzygać ich samodzielnie w środku nocy.

Jak to wygląda na wizycie

Zaczynam od dzienniczka, jeśli go masz, i od pytań o to, kiedy parcie przychodzi i co je wywołuje. Potem sprawdzam oddech i pracę przepony, napięcie powłok brzucha oraz to, jak dno miednicy reaguje na wdech i wydech. Badanie wewnętrzne w ciąży robię tylko wtedy, gdy jest do niego wskazanie i nie ma przeciwwskazań położniczych, a Ty decydujesz o tym razem ze mną.

Rzadko przychodzicie z jedną rzeczą naraz. W trzecim trymestrze do pęcherza często dołącza się ból biodra i wtedy zajmujemy się obiema sprawami w tej samej wizycie. Fizjoterapia w ciąży w Szczecinie to u mnie gabinet przy Milczańskiej 47A, pierwsza wizyta trwa około 60 minut, a szczegóły znajdziesz na stronie fizjoterapii w ciąży.

Trzymaj się ciepło.