Ból głowy przed miesiączką: co ma do tego napięcie karku i miednica

Ból głowy przed okresem bywa traktowany jak stała pozycja w kalendarzu. Przychodzi, zabiera pół dnia, mija razem z pierwszym dniem krwawienia i nikt o nim nawet nie wspomina na wizycie, bo przecież nie po to się przyszło.

A ja pytam o niego prawie zawsze. Nie dlatego, że mam na niego jedno rozwiązanie, tylko dlatego, że mówi mi sporo o tym, ile napięcia trzymasz w ciele w drugiej połowie cyklu.

Zwykły ból głowy czy migrena menstruacyjna

To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie, więc zacznijmy od niego. Migrena menstruacyjna to migrena, której napady trzymają się okna od dwóch dni przed miesiączką do trzeciego dnia krwawienia i powtarzają się w większości cykli. Bywa jednostronna, pulsująca, z nudnościami i światłowstrętem, a po wysiłku robi się gorzej.

Ból napięciowy zachowuje się inaczej: obejmuje głowę jak ciasna opaska, jest obustronny, tępy, bez nudności, i częściej narasta w ciągu dnia niż budzi w nocy. Jedno i drugie potrafi wystąpić u tej samej osoby w tym samym tygodniu.

Rozpoznanie migreny stawia lekarz i to od niego zależy dobór leczenia. Moja praca zaczyna się obok: przy tym, co ten ból zastaje w Twoim ciele.

Co robi spadek estrogenów

Rytm cyklu ustawia oś podwzgórze-przysadka-jajnik, czyli trzy piętra sterowania, które przez cały miesiąc dogadują się ze sobą hormonalnie. W ostatnich dniach przed miesiączką następuje gwałtowny spadek estrogenów i to on jest zwykle wyzwalaczem.

Estrogeny mają wpływ na napięcie ścian naczyń krwionośnych i na to, jak układ nerwowy odbiera ból. Kiedy ich poziom leci w dół w ciągu dwóch dni, naczynia reagują mocniej, a próg bólu spada. Zakończenia nerwu trójdzielnego, który odpowiada za czucie w obrębie twarzy i głowy, są wplecione w błony otaczające mózg i właśnie one przekładają tę zmianę na konkretny, rozsadzający ból.

Tego mechanizmu nie da się wyłączyć fizjoterapią i nie będę Ci obiecywać, że da się. Da się natomiast zmienić warunki, w jakich on zachodzi.

Dlaczego pytam o kark i o miednicę

Mózg i rdzeń kręgowy są owinięte oponą twardą. To mocna, mało rozciągliwa błona, która zaczyna się w czaszce, biegnie przez cały kanał kręgowy i kończy przyczepem w okolicy kości krzyżowej. Wyobraź sobie cięciwę rozpiętą między czaszką a miednicą.

Kiedy odcinek szyjny kręgosłupa jest sztywny, mięsień czworoboczny od tygodni trzyma barki przy uszach, a miednica nie ma swobody ruchu, ta cięciwa pracuje z mniejszym zapasem. Wtedy każda zmiana przepływu i ciśnienia, także ta comiesięczna, drażni wrażliwe struktury mocniej niż u kogoś, kto ten zapas ma.

Do tego dochodzi żuchwa. Zaciskanie zębów w stresie i przez sen napina żwacze, a te leżą w zasięgu tego samego nerwu, który przewodzi ból głowy. Opisałam osobno, dlaczego pytam o całe ciało, a nie o jeden objaw, bo szczęka i dno miednicy reagują na napięcie zaskakująco podobnie.

Cztery rzeczy, które możesz zrobić sama

Oddech przeponowy, około 5 minut dziennie. Dłonie na dolnych żebrach, wdech tak, żeby żebra rozeszły się na boki, wydech dłuższy niż wdech. Przepona pracuje wtedy jak pompa dla całej klatki piersiowej. Jeśli nie masz pewności, czy oddychasz tak, jak myślisz, sprawdź to prostym ćwiczeniem z dłońmi na żebrach i brzuchu.

Rozsunięte zęby zamiast zaciśniętych. Język spoczywa na podniebieniu, wargi razem, zęby się nie stykają. To pozycja spoczynkowa żuchwy i warto do niej wracać kilka razy dziennie, zwłaszcza przy komputerze i w samochodzie.

Kark i mięsień czworoboczny, 30 sekund na stronę. Powolny skłon głowy w bok, ucho w stronę barku, drugie ramię ciężkie i opuszczone. Bez ciągnięcia ręką i bez szarpania. Dwa razy dziennie wystarczy.

Lżejsze posiłki w dniach przed okresem. Żadnych restrykcji ani cudownych diet, po prostu mniejsze obciążenie w tygodniu, w którym organizm i tak ma sporo pracy. Więcej o tym, jak codzienne nawyki przekładają się na te dni, znajdziesz we wpisie o nawykach, które nasilają bolesne miesiączki.

Co sprawdzam na wizycie

Zaczynam od wywiadu o rytmie: w którym dniu cyklu ból się pojawia, jak długo trzyma, co go łagodzi. Potem oglądam ruchomość odcinka szyjnego i żeber, sprawdzam pracę przepony i to, jak zachowuje się miednica przy oddechu. Badam też napięcie żwaczy, jeśli wywiad na to naprowadza.

Dalej pracujemy terapią manualną: rozluźnianiem tkanek karku i obręczy barkowej, mobilizacją żeber, przywracaniem ruchu tam, gdzie go brakuje. Jako osteopatka w Szczecinie patrzę na to jako na jeden system, a nie na osobne piętra ciała.

Uczciwie: pierwszych zmian szukamy zwykle po kilku cyklach, bo pracujemy z napięciem budowanym latami. Jeśli Twój ból ma jeszcze inne twarze, na przykład wraca też przy samym krwawieniu, zajrzyj do tekstu o tym, kiedy bolesna miesiączka nie jest „taką Pani urodą".

Kiedy najpierw do lekarza

Są bóle głowy, przy których fizjoterapia nie jest pierwszym krokiem. Umów się do lekarza bez czekania na kolejny cykl, jeśli:

• ból pojawił się nagle i jest najsilniejszy, jaki znasz,
• towarzyszy mu gorączka, sztywność karku albo wysypka,
• zaczął się po urazie głowy,
• idą z nim zaburzenia widzenia, mowy, osłabienie ręki lub nogi,
• charakter bólu wyraźnie się zmienił albo narasta z tygodnia na tydzień,
• pojawił się pierwszy raz po pięćdziesiątce.

Warto też pamiętać o czymś mniej oczywistym: częste sięganie po leki przeciwbólowe potrafi samo w sobie podtrzymywać bóle głowy. To temat na rozmowę z lekarzem, nie na samodzielne odstawianie. Kilka innych powtarzanych przekonań o tych dniach zebrałam we wpisie o mitach na temat bolesnych miesiączek.